(¯`•.*~.*._.*.~*ويژه نامه ولادت باسعادت امام باقر عليه السلا

[طهورا]

[برای مشاهده لینک ها شما باید عضو سایت باشید برای عضویت در سایت بر روی اینجا کلیک بکنید]

[JUSTIFY]
ابن شهر آشوب در كتاب مناقب از محمد بن مسلم نقل كرده است كه گفت: من سى هزار حدیث از آن حضرت پرسیدم. شیخ مفید نیز در كتاب اختصاص، به نقل از جابر جعفى آورده است: ابو جعفر امام باقر(ع) هفتاد هزار حدیث برایم گفت كه هرگز از كسى نشنیده بودم.
شیخ مفید مى‏نویسد: از هیچ كدام از فرزندان امام حسن و امام حسین علیهماالسلام این اندازه از علم دین و آثار و سنت و علم قرآن و سیره و فنون ادب كه از امام باقر علیه السلام صادر شده، ظاهر نشده است.
بسیارى از دانشمندان از آن حضرت كسب علم كرده و بدو اقتدا نموده بودند و گفتار آن حضرت را پیروى مى‏كردند و از فقه و دلایل روشنى بخش حضرتش در توحید و فقه و كلام كمال استفاده را به عمل مى‏آوردند. [/JUSTIFY][JUSTIFY]
[/JUSTIFY]
[JUSTIFY]گفتار آن حضرت درباره توحید[/JUSTIFY][JUSTIFY]
[/JUSTIFY]
[JUSTIFY]بنابر نقل مدائنى، روزى یكى از اعراب بادیه به خدمت ابو جعفر محمد بن على آمد و از وى پرسید: آیا به هنگام عبادت خداوند هیچ او را دیده‏اى؟ امام پاسخ داد: من چیزى را كه ندیده باشم عبادت نمى‏كنم. اعرابى پرسید: چگونه او را دیده‏اى؟ فرمود: دیدگان نتوانند او را دید اما دل ها با نور حقایق ایمان او را مى‏بینند. با حواس به درك نمى‏آید و با مردمان قیاس نمى‏شود. با نشانه‏ها شناخته شود و با علامت ها موصوف گردد. در كار خود هرگز ستم روا نمى‏دارد. او خداوندى است كه جز او معبودى نیست. اعرابى با شنیدن پاسخ امام باقر(ع) گفت: خداوند خود آگاه ‏تر است كه رسالتش را كجا قرار دهد.

[/JUSTIFY]

[طهورا]

[برای مشاهده لینک ها شما باید عضو سایت باشید برای عضویت در سایت بر روی اینجا کلیک بکنید]

[JUSTIFY]احتجاج امام علیه السلام[/JUSTIFY][JUSTIFY]احتجاج آن حضرت با محمد بن منكدر از زاهدان و عابدان بلند آوازه عصر خویش .
شیخ مفید در ارشاد می نویسد: شریف ابو محمد حسن بن محمد از جدم، از یعقوب بن یزید از محمد بن ابى عمیر، از عبد الرحمن بن حجاج، از ابوعبدالله امام صادق(ع) نقل كرده است كه فرمود: محمد بن منكدر مى‏گفت: گمان نمى‏كردم كسى مانند على بن حسین، خلفى از خود باقى گذارد كه فضل او را داشته باشد، تا این كه پسرش محمد بن على را دیدم.

مى‏خواستم او را اندرزى گفته باشم اما او به من پند داد. ماجرا چنین بود كه من به اطراف مدینه رفته بودم ساعت بسیار گرمی ‏بود. در آن هنگام با محمد بن على مواجه شدم. من با خودم گفتم: یكى از شیوخ قریش در این گرما و با این حال در طلب دنیا كوشش مى‏كند. به خدا او را اندرز خواهم گفت.

پس نزدیك او شدم و سلامش دادم او نیز در حالى كه عرق مى‏ریخت با گشاده ‏رویى جوابم گفت. به وى عرض كردم: خداوند كار ترا اصلاح كند! یكى از شیوخ قریش در این ساعت و با این حال براى دنیا كوشش مى‏كند! به راستى اگر مرگ فرا رسد و تو در این حال باشى چه مى‏كنى؟ او دست از کار برداشت و گفت:

به خدا سوگند اگر مرگ من در این حالت فرا رسد؛ مرگم فرا رسیده در حالى كه من به طاعتى از طاعات الهى مشغولم. در حقیقت من با این طاعت مى‏خواهم خود را از تو و از دیگران بى‏نیاز كنم. بلكه من هنگامى از مرگ باك دارم كه از راه برسد در حالى كه من مشغول به یكى از معاصى الهى باشم.

محمد بن مكندر گوید: گفتم: "خدا تو را رحمت كند! مى‏خواستم اندرزت گفته باشم اما تو به من اندرز دادى."
كلینى در كافى، مانند همین روایت را از امام صادق (ع) نقل كرده‏اند.
البته باید گفت که معناى سخن محمد بن منكدر كه گفته بود: " مى‏خواستم اندرزت گفته باشم ولى تو به من اندرز دادى" این است كه وى همچون طاووس یمانى و ابراهیم ادهم و... از متصوفه بود و اوقات خود را به عبادت سپرى مى‏كرد و دست از كسب و كار شسته بود و بدین سبب خود را سربار مردم كرده بود. و بار زندگى خود را بر دوش مردم نهاده بود او مى‏خواست امام باقر (ع) را نصیحت كند كه مثلا شایسته نیست آن حضرت در آن گرماى روز به طلب دنیا برود. امام (ع) نیز به او پاسخ مى‏دهد كه: بیرون آمدن وى براى یافتن رزق و روزى است تا احتیاج خود را از مردمان ببرد كه این خود از برترین عبادات است. اندرزى كه این سخن براى ابن منكدر داشت این بود كه وى در ترك كسب و كار و انداختن بار زندگیش بر دوش مردم و اشتغالش به عبادت راهى خطا در پیش گرفته است. به همین جهت بود كه ابن منكدر گفت: " مى‏خواستم اندرزت گفته باشم..."
بنابر همین اصل است كه از صادقین علیهما السلام دستور اشتغال به كسب و كار و نهى از افكندن بار زندگى بر دوش دیگران صادر شده است. از آنان همچنین روایت شده است كه اگر كسى به عبادت خداى پردازد و شخص دیگرى در پى كسب و كار روانه شود، عبادت این شخص اخیر بالاتر و برتر از آن دیگرى است. امام صادق(ع) از پیامبر(ص) نقل كرده است كه فرمود:

" ملعون است ملعون است كسى كه خود را سربار مردمان قرار دهد."[/JUSTIFY]

منبع:

كتاب: سیره معصومان، ج 5، ص 18.
نویسنده: سید محسن امین. ترجمه: على حجتى كرمانى .

[طهورا]

[برای مشاهده لینک ها شما باید عضو سایت باشید برای عضویت در سایت بر روی اینجا کلیک بکنید]

[JUSTIFY]

سيره اجتماعي امام صادق عليه السلام


امامان ما تا حضرت باقرعلیه السلام وظیفه حفاظت اسلام را از خطرصدمه انحراف، و مصونیت اسلام را به عنوان قانونگذار تحقق بخشیدند، كوششهاى پیشوایان بعدی در مرحله دوم با فعالیت امام باقر(ع) آغاز گردید و برترى‏ فعالیت آن بزرگوار این بود كه به توده شیعه شكلى تفصیلى و خاص داده و آن ‏را به حركت درآورد.

این توده ‏شیعى، به عنوان توده مؤمن و نگاهدارنده خط حقیقى اسلام شناخته می شد و به ‏عبارت دیگرهمه كوشش امام این بود كه به شیعه شكلى مخصوص بدهد و خصوصیات آن را مشخص كند و آن گروه را به عنوان گروه مؤمن و حافظ خط حقیقى اسلام بشناساند.

تفاوت میان این دو مرحله آن بود كه پیشوایان مرحله نخستین معناى‏ تشیع را در فضایی مخوف و نا آرام سیاسی آشكار كردند زیرا آنان به چاره ‏گرى هدف‏ مهم خود یعنى محافظت اسلام از صدمه انحراف توجه داشتند در حالی كه ‏پیشوایان مرحله دوم، به خصوص امام باقر(ع) فراز آمدند تا شیعه را به شكل حقیقى ‏آن درآورند و در سطح عام، چهار چوبى تفصیلى و دربرگیرنده، به گروه ‏شیعه بدهند و برنامه‏اش را تنظیم كنند.

معناى این سخن آن نیست كه پیشوایان ‏مرحله نخستین براى ظاهر ساختن توده شیعه كارى نكردند، بلكه فعالیت آنان‏ در این زمینه فعالیت ثانوى و ایجاد نظم مخصوص بود و این فعالیت در سطحى‏ خاص توسط امام على(ع) صورت گرفته بود و امثال سلمان پارسى و ابوذرغفارى و عماربن یاسر و مالك اشتر و دیگران از شیعیان او بودند.



[/JUSTIFY]

[طهورا]

[برای مشاهده لینک ها شما باید عضو سایت باشید برای عضویت در سایت بر روی اینجا کلیک بکنید]

[JUSTIFY]نظر امت نسبت به امام باقر(ع)

[/JUSTIFY]
[JUSTIFY]آمدن امام(ع) مقدمه‏اى براى اقدام به وظایف دگرگون سازى ‏امت بود. زیرا امت، او را فردى منحصر از فرزندان كسانى مى‏شناخت كه جان ‏خود را فدا كردند تا موج انحراف كه نزدیك بود معالم اسلام را از میان ببرد متوقف گردد.

پس، آنان از این رو قربانى شدند تا مسلمانان بدانند كه حكامى ‏كه به نام اسلام حكومت می كنند، از تطبیق اسلام با واقعیت آن به اندازه‏اى‏ دورند كه مفاهیم كتاب خدا و سنت رسول اكرم(ص) در یك طرف قرار دارد و آن حاكمان منحرف در طرف دیگر. [/JUSTIFY][JUSTIFY]
وظیفه كشف سرپرست‏ حاكمان و واقعیت منحرف آنان و نشان دادن‏ دورى آنان از اسلام از وظایف پیشوایان مرحله نخستین بود و از خلال مساعى‏ و فداكارى آنان،آن وظیفه انجام گرفت و آن مهم تحقق یافت.

اینك امام باقر(ع) برآن شد تا آن معانى و مساعى را بارور گرداند و براى ‏مسلمانان آشكار سازد كه چنان امورى كه تحقق یافته است و آن قربانیها و فداكاریهاى بزرگ، مجرد اعمال دلخواه نبود كه عده‏اى براى پیروزى اسلام ‏به آن برخاسته باشند و غیرت و حمیتى كه نسبت به اسلام داشته‏اند آنان را برانگیخته باشد. بلكه آن فعالیتها، صورت منحصر فعالیتهایى است كه با آن ‏مواجه شده‏اند تا بنیان توده‏اى آگاه را پى افكنند كه به اسلام، ایمان صحیح و آگاهانه داشته باشند.

چنین توده‏اى را، معالم و منطق و شرایط مخصوصى است‏ و باید داراى دیدى متمایز باشند كه آن را در شئون گوناگون حیات اسلامى‏ به كار برند.

در آن زمان شرایطی فراهم شد كه كوششهاى امام باقر(ع) به فزونى روى گذارد تا آنچه نیاكان گذشته او(ع) آغاز كردند، بنیان گذارد و از دستاوردهایى كه ‏دراین میدان به آن صورت تحقق بخشیدند، فایده برد.

پس، خط تاریخى كه با فداكاریها و كوششهاى امامان مرحله نخستین ‏تجسم یافته بود، براى امام باقر(ع) و نزد امت اسلام مكان و منزلتى والا ایجاد كرد و ما این منزلت و مقام را از خلال مسلمات بسیار تاریخ مى‏شناسیم.

هشام که درآن زمان خلیفه بود وقتى به امام(ع) اشاره می كند و مى‏پرسد كه این شخص‏ كیست؟ به او می گویند او كسى است كه مردم كوفه شیفته و مفتون اویند.


[/JUSTIFY]

[طهورا]

[برای مشاهده لینک ها شما باید عضو سایت باشید برای عضویت در سایت بر روی اینجا کلیک بکنید]

[JUSTIFY]

این شخص امام عراق است
[/JUSTIFY][JUSTIFY]در روایت‏ حبابة الوالبیه آمده است كه گفت:«در مكه مردى را دیدم‏ كه بین‏«باب‏» و«حجر» بر بلندى ایستاده بود. مردم پیرامون وى انبوه شده ‏بودند و در مشكلات خود از او نظر می خواستند و باب پرسشهاى دشوار را بر او می گشودند و او را رها نكردند تا دو هزار مساله را به آنان فتوى داد. آنگاه ‏برخاست و می خواست رهسپار شود كه یكى با آوائى آهسته بانك برآورد كه‏ هان، این نور درخشان... و جمعى نیز كه می گفتند این كیست؟ جواب شنیدند كه او محمد بن على باقر، امام محمد بن على بن حسین بن على بن ابى طالب‏علیهم السلام است. از ابرش روایت است كه وقتى هشام به امام باقر(ع) اشاره كرد و گفت ‏این كیست كه مردم عراق پیرامون او گرد آمده‏اند و از او پرسش می كنند؟ گفت:

این پیمبر كوفه و فرزند رسول الله و باقرالعلوم است و مفسر قرآن. پس مساله‏اى‏ را كه نمی دانست از او پرسید.
در موسم حج، ازعراق و خراسان و دیگر شهرها هزاران مسلمان از ایشان فتوى می خواستند و از هر باب از معارف اسلام از او مى‏پرسیدند و این امر دلیل آن بود كه او در دل توده‏هاى مردم جاى داشت. این واقعه میزان نفوذ وسیع امام را در قلوب توده‏هاى مردم نشان می داد.
از سوى فقیهان بزرگ كه وابسته به حوزه‏هاى فكرى و علمى بودند، مسائل دشوار در محضر او مطرح و گفتگوهاى بسیار با امام(ع) به عمل آمد. البته ازامام پاسخ می خواستند تا وی را در تنگنا قرار دهند و در مقابل مردم، امام را به خاموشى ‏وا دارند. كسانى بودند كه از شهرى به شهرى سفر می كردند تا ازایشان(ع) پرسش ‏كنند و در محضرش سؤالى طرح نمایند. همه این امور به این معنى اشاره ‏می كند كه در برنامه امام(ع) دقت بسیار به كار رفته بود و مردم او را دوست ‏می داشتند و او به مردم علاقمند بود و در امت نفوذى گسترده داشت و این امر در بسیارى از شهرها واكنش پدید آورده بود. از پاره‏اى از نصوص چنین‏ استنباط می شود كه رهبرى مردمى او فراتر از جهان اسلام و تقسیمات گروهى‏ و قبیله‏اى بود. نه این كه رهبرى گروهى را بر عهده داشت و رهبرى برخى رانداشت. بلكه اگر گروههاى جدیدى به اسلام می گرویدند، آنان نیز به رهبرى‏ او معترف بودند و روحا با وى پیوند داشتند. با وجود این كه كشت و كشتار نژادى و قبیله‏اى در مدت خلافت امویان بین قبیله‏«مضر» و«حمیر» شعله ‏ور بود، با این همه مى‏بینم، اهل هر دو قبیله، یاران امام(ع) بودند. چندانكه شاعران ‏رسمى شیعه از هر دو سوى مانند فرزدق تمیمى مغیرى و كمیت اسدى حمیرى ‏در دوستى امام(ع) و اهل بیت اتفاق داشتند. این میزان عاطفه توده‏اى و نفوذ وسیع، امام باقر(ع) را وارث كوششها و فداكاریهایى كرده بود كه در اعمال پیشوایان مرحله نخستین تجسم یافته بود. آن كوششها و فداكاریها، به پیشوایان آن مرحله فرصت داد تا به بیان ‏و ارائه چهارچوب تفصیلى و واضح تشیع پردازند.[/JUSTIFY]
\

[طهورا]

[برای مشاهده لینک ها شما باید عضو سایت باشید برای عضویت در سایت بر روی اینجا کلیک بکنید]

[JUSTIFY]
امام(ع) نقطه گذارى را در حروف ابداع فرمود

گفتیم كه وظیفه مهم امام(ع) دراین مرحله، رویارویى با توضیح تفصیلى ‏چهارچوب تشیع بود و نشان دادن صفات ممیز و برجسته آن به وسیله توسعه و نشر مفاهیم مكتب از سطح محدود و اشخاص معدود به سطحى وسیعتر، تا توده ‏مردم را از حیث چون و چند پرورش دهند و اسلام حقیقى را مجسم سازند و براى همه شئون زندگانى چاره جویى منطقى اسلامى بیندیشند.

از دو راه امكان داشت كه امام باقر(ع) در این زمینه براى تحقق بخشیدن ‏به وظایف تاریخى خود اقدام فرماید:

الف- راه گسترده آموزش از درون حوزه خود كه آن را به همین منظور تاسیس كرده بود. همچنین براى افزودن علما و طلاب علوم اسلامى و آموختن‏ آداب آن، حوزه مزبور را بنا كرده بود.

امام باقر(ع) درعصر خود، در مورد علوم اسلامى، مرجع یگانه جهان ‏اسلام بود و علماى عصر او در برابر وجود مقدسش(ع)، فروتنى مى‏نمودند. (1) و این معنى اعترافى بود به مقام شامخ علمى او. حوزه او براى صدها دانشمند و محدث كه تربیت كرده بود پایگاهى بود.

جابر جعفى گوید:«ابوجعفر هفتاد هزار حدیث براى من روایت كرد.» و محمد بن مسلم گوید: «هر مسئله كه در نظرم دشوار مى‏نمود از ابو جعفر(ع) مى‏پرسیدم ‏تا جایی كه سى هزار حدیث ازامام سؤال كردم.» (2)

ابن شهرآشوب از بقایاى اصحاب و تابعین برجسته و بزرگان و فقیهان ‏اسلام بود. او از كسانى كه از امام روایت نقل كرده‏اند، عده‏اى بسیار را مى‏شمارد.

از صحابه،"جابربن عبد الله انصارى" و از تابعین،"جابر بن زید جعفى" و" كیسان‏ سختیانى" و از فقیهان،"ابن مبارك" و "زهرى" و "اوزاعى" و "ابو حنیفه" و "مالك" و"شافعى" و "زیاد بن منذر" و از مصنفان،"طبرى" و "بلاذرى" و" سلامى" و "خطیب بغدادى" ‏در تاریخ نویسى.

ب- از راه روبرویى امت با این چهارچوب. تقریبا در زندگى پیشوایان(ع) نخستین بار بود كه مفهوم تشیع به اعتبار این كه عقیده گروهى آگاه است، تمركز مى‏یافت و شكل روشن می گرفت و حدود آن عقیده مرزبندى می شد. تشیعى ‏كه در تفسیر اسلام، طریقى خاص داشت و ناچار باید درهمه راه‏هاى جامعه‏ اسلامى انتشار یابد.



[/JUSTIFY]

[طهورا]

[JUSTIFY]

مولفه های شیعه

امام(ع) شیعیان خود را با چنین سخنانى توصیف مى‏فرماید:

«همانا كه شیعه ما، شیعه على، با دست و دل گشاده و از سرگشاده دستى ‏و بى ریایى از ما طرفدارى می كنند و براى زنده نگاهداشتن دین، متحد و پشتیبان ‏ما هستند. اگر خشمگین گردند، ستم نمی كنند و اگر خرسند باشند از اندازه نمى‏گذرند. براى آن كس كه همسایه آنان باشد بركت دارند و با هر كس كه با آنان ‏مخالف باشد طریق مسالمت پیش میگیرند.»

در جاى دیگر مى‏فرماید:«شیعه ما اطاعت ‏خدا می كنند.»

اما در بعضى اوقات، مخالفان امام(ع) كه رویاروى ایشان مى ‏ایستادند، حالت مبارزه جویى به خود می گرفتند و براى ذهنیات و افكار بیشتر مردم در این چهارچوب كه امام به خاطر آن فعالیت می كرد و مردم بدان معتقد بودند، ارزشى ‏قائل نمی شدند.

از این رو بود كه امام(ع) با كمال روشنى در سطح امت ‏شعارهاى خود را مطرح مى‏فرماید:

در روایتى آمده است كه حضرت باقر(ع) همراه با حضرت صادق كه‏ همراه امام آمده بود، حج بیت الله به جاى آوردند. وقتى به مسجد الحرام رسیدند، هزاران كس در مسجد گرد آمدند. امام صادق(ع) با وجود حضورهشام بن‏عبد الملك، در محضر پدر بزرگوار خود ایستاد و مفهوم شیعه اهل بیت را با وضوح تمام براى حاضران به شرح باز گفت. او آشكارا و با بیانى روشن‏ توضیح داد كه شیعیان كسانى هستند كه داراى این صفات و خصوصیاتند و آنان ‏اصحاب روحانى و اجتماعى در جامعه مى‏باشند و وارثان حقیقى اهل بیتند.

این آشكارا گویى و صراحت در سطح توده مردم و در حضور هشام بن‏عبد الملك، گزافه گویى و یا ماجراجویى نبود كه امام حساب آن را نكرده باشد، بلكه موافق برنامه‏اى بود كه براى خواستهاى آن مرحله ضرورت داشت و درحقیقت توضیحى بود كه مردم از پیشوایان(ع) می خواستند و مسلمانان آن را ادراك می كردند و می دانستند كه اینك مساله، همان مساله امام حسین(ع) نیست ‏كه با اخلاص براى حفظ اسلام جنگید و به شهادت رسید. بلكه مساله بالاتر و بزرگتر از این تصور بسیطى است كه آنها دارند. مساله عبارت ازهدف وعقیده ‏و رهبرى و برنامه ‏ریزى الهى بود كه در وجود امام حسین(ع) تجلى یافته بود و اینك دوباره متجلى شده است.

و چه بسا كه در عصرهاى گوناگون و نسل‏هاى ‏مختلف همچنان برقرار باشد و بروز كند. این مساله، مساله‏اى بود كه ناگزیر باید ملت را به آن توجه می داد و به‏ شكلى واضح و تفصیلى و دربرگیرنده، به او مى‏فهماند تا او را عمیقا به حركت ‏درآورد و واقعیتى را كه در آن زندگانى مى‏كنند دگرگون سازد.

دلیل این مطلب چیزى از این گویاتر نیست كه امام باقر(ع) به خلیفه اموى ‏وارد شد و خلیفه كوشید با استهزاء از امام(ع) پرسش كند و به او گفت: آیا تو فرزند ابو ترابى؟ و بعد سعى كرد او را خفیف گرداند. اما امام(ع) به این ‏مسائل اهمیتى نداد بلكه در مجلس خلیفه به پاى ایستاد و خطابه‏اى ایراد فرمود تا رهبرى اهل بیت را توضیح دهد و مشروعیت آنان را در حكومت، آشكارا بیان كند. امام با دعوت خود و چنین آشكارا سخن گفتن‏ها و از گذرگاه این ‏برنامه وسیع، و با رویارویى صریح با امت در هدفهاى واضح، روزگارى ‏نوین را مجسم ساخت.
[/JUSTIFY]

[طهورا]

[JUSTIFY]

دشواریهایى كه در راه برنامه امام(ع) روى داد

[/JUSTIFY]
[JUSTIFY]در آن هنگام، زندگانى عمومى اسلامى به طور كلى نزدیك بود به هدفى‏ دیگر كه مغایرعقیده امام بود منجر گردد.عصرى كه عصر امام باقر(ع) با آن ‏آغاز گردید،آغازى نو بود كه انحراف سیاسى در شكل هدف فكرى در آن ‏خود نمائى میكرد و آن هدف فكرى، امتداد آن انحراف سیاسى بود . [/JUSTIFY][JUSTIFY]
انحراف سیاسى كه پیشوایان مرحله نخستین با آن همزمان بودند، تحول ‏یافت و در خلال این مدت یعنى در مدت هشتاد سال، یك هدف فكرى و عقیدتى ‏ایجاد شده بود كه با هدف و عقیده امام اختلاف داشت و از قرار ذیل بود:

1- این هدف و عقیده به مرجعیت صحابه كه از مهاجران و انصار و تابعین بودند واگذار شده بود و خود این مراجع می دانستند كه رسول اكرم(ص) به فرمان حق تعالى، امام على(ع) را به مرجعیت ‏سیاسى و فكرى برگزید به‏ این اعتبار كه عمق وجود شخص امام على(ع) در موجودیت دعوت مایه گرفته ‏و بمثابه ستون دعوت اسلامى بود و پس از امام على(ع) نیز جانشینان او شایسته این مقام بودند. خود مردم به خوبى می دانستند كه پس از رحلت نبى اكرم(ص) وقتى در سقیفه اجتماع كردند،این مرجعیت از امام على سلب شد.

2- اما مرجعیت فكرى به عنوان مرجعیت رسمى بدون یاور معطل مانده‏ بود و در این مورد برنامه‏اى روشن موجود نبود تا این خلاء را پر سازد و این‏ امر درعهد ابوبكر و عمر و عثمان روى داد كه خلفاى سه گانه ضرورت مراجعه‏ كردن به امام على(ع) و ارزش اعانت او را براى حل مشكلاتى كه كار آنان ‏را دشوار مى‏نمود، احساس كردند. گرچه می كوشیدند از مراجعه به آن امام(ع) خود دارى كنند. (3)

پس از پایان عصر صحابه، عصر تابعین آغاز گردید و رفته رفته نزدیك بود تا عصر جدید یعنى تابعین تابعین نیز آغاز شود.

در آن عصر، دولت اسلامى و جامعه اسلامى با مسائلى روبرو شد كه‏ به صورتى جدید، گرفتار این خلاء فكرى و سیاسى بود.

علت این احساس عوامل زیر بود:
الف- تابعین تابعین كه از ابناى عصر بودند از مصادر اسلام محسوب‏ مى‏شدند و از كتاب و سنت دور افتاده بودند و به واسطه بعد زمان ازعهد نبى‏اكرم(ص) جدا شده بودند. آن نسل از زمان و شرایط و مناسبات كتاب و سنت نبوى دور افتاده بود و از این روى روزى بر آمد كه در قرآن، معضلاتى مشاهده ‏كردند كه معلول دورى از زمان رسول اكرم(ص)بود.

ب- آنان اعتقاد داشتند كه پیامبر خدا(ص) هیچ كس را به منظور اداره‏ مكتب رسالت تربیت نفرموده و هیچ كس را آماده مرجعیت فكرى و سیاسى ‏نكرده است و آموزش خاص عقیدتى درباره كسى منظور نداشته است بلكه، همه آنچه رسول اكرم(ص) انجام داد- به نظر آنان- تنها این بود كه رهبرى ‏دعوت را به امت واگذاشت و مهاجر و انصار را ضمیمه یكدیگر فرمود تا پس از او دعوت را رهبرى كنند.

ج- از آن پس كه حیات اسلامى گسترش یافت و از راه پیروزى نظامى به ‏دسته‏ها و سرزمینها و دولتها پیوست، رویدادهاى گوناگون و شرایط و گروهها بوجود آمد و افكار درهم ریخته و پیچیدگیهایى كه هرگز پیش بینى نمى‏شد پیش‏ آمد و براى نصوص تشریعى مفقود شده كه از رسول اكرم نقل میكردند، راه ‏حلى وجود نداشت، پس ناچار این نیاز پدید آمد كه به غیر از كتاب و سنت، به دلایل و وسایل دیگر از قبیل استحسان و قیاس و غیر آن از انواع[ادله]اجتهاد كه ملكه مجتهد است رجوع كنند. این امر باعث گردید كه ذوق و اخلاقیات شخصى وارد قانونگذارى شود. (4)

این سه وسیله مسلمانان را واداشت كه با ضرورت جستجو درباره یك ‏منشا فكرى كه با آن شرایط و اوضاع و احوال جدید هماهنگ باشد، پى ببرند، زیرا در بسیارى از مسائل نصى وجود نداشت و ناچار باید راه حلى براى ‏آن مى‏جستند. شهرستانى در این مورد گوید:«ما به طور قطع می دانیم كه حوادث ‏و وقایع در عبادات و رفتار و كردار چندان است كه به شمار در نمى‏آید و حد و حصرى ندارد و به طور قطع می دانیم كه در همه رویدادها نصى موجود نیست ‏وقتى نصوص محدود باشد، امر نامحدود را ضبط نمیكند، پس اجتهاد و قیاس ‏لازم الاتباع و معتبر است چندان كه براى هر رویدادى اجتهادى است.‏» (5)



[/JUSTIFY]

[طهورا]

[JUSTIFY]
در چنین موقعیتهایى امكان نداشت كه بتوانند این مرجعیت فكرى را قبول ‏داشته باشند و به این اعتبار كه مرجعیت فكرى به رهبرى سیاسى منتهى می شود آن را به اهل بیت مستند بدانند و اگر مرجعیت فكرى را به اهل بیت مى‏دادند، برنده ‏ترین سلاح را به آنان تقدیم مى‏كردند كه به آنان امكان می داد كه به آسانى ‏به مرجعیت ‏سیاسى دست ‏یابند.

از این رو در این عصر آغاز فعالیتهایى را مى‏بینیم و توسعه و گسترش مدارسى‏ را ملاحظه می كنیم كه گاهى به‏«راى‏» تكیه می كنند و گاهى به قیاس و استحسان‏ و گاه به مصالح مرسله و عرف جریانهاى پیش آمد كه ظهور آنها با خط مرجعیت ‏اهل بیت(ع) اختلاف داشت و آشكارا نشان می داد كه این پدیده در جامعه اسلامى ‏بسى اوج گرفته و ریشه دوانیده است. اهل بیت(ع) بر عهده گرفتند كه آن ادعاها را پاسخ گویند و تكذیب كنند. و به علت پاسخگوئى به این خطوط فكرى، خصوصیات مذهبشان را كه داراى مركزیت و قدرت است تاكید كنند.

ابن جمیع میگوید: به جعفر بن محمد وارد شدم، ابن ابى لیلى و ابو حنیفه ‏نیز با من بودند. او به ابن ابى لیلى گفت: این مرد كیست؟ جواب داد:

او مردى است كه در دین بینا و با نفوذ است. امام(ع) فرمود: شاید به راى ‏خود قیاس میكند؟ سپس رو به ابو حنیفه كرد و فرمود: اى نعمان، پدرم از جدم روایت كرد كه رسول خدا(ص) فرمود: نخستین كس كه امر دین را به راى ‏خود قیاس كرد، ابلیس بود كه خداى تعالى به او فرمان داد: به آدم سجده ‏برو. او گفت: من از او بهترم. مرا از آتش آفریدى و او را از خاك. پس ‏هر كس كه دین را با راى خود قیاس كند حق تعالى روز قیامت، او را با ابلیس‏ قرین سازد. زیرا او شیطان را بقیاس پیروى كرده است‏.»

سپس امام جعفر(ع) آنگونه كه در روایت ابن شبرمه آمده است به او گفت: آیا قتل نفس گناهى بزرگتر است ‏یا زنا؟
گفت: قتل نفس.
امام(ع) فرمود: خدای تعالى در قتل نفس دو گواه مى‏پذیرد اما در زنا چهار شاهد باید.
سپس پرسید: نماز بزرگتر است‏ یا روزه؟
گفت: نماز.
امام(ع) فرمود: چه گویى در مورد حایض كه روزه را قضا می كند و نماز را قضا نمى‏كند. واى بر تو، چگونه قیاس میكنى؟ از خداى بترس و دین را با راى خود قیاس مكن. (6)

این نبردى كه اهل بیت(ع) وارد آن شدند، از شدت تاثیر اهل راى ‏كاست. چنانكه براى پیدا شدن مكاتبى كه در راه و خط مخالف آن بود، ایجاد آمادگى كرد و مدرسه حدیث بوجود آمد كه براى حفظ احادیث و سنت و آثار و فتاوى صحابه و تابعین كوشید و براى تقویت آن به تبلیغ آغازید و در عین حال ‏از اهل راى بد مى‏گفتند و در مقابل دستاورد اهل راى كه در اخذ به راى و روى ‏گردانیدان از احادیث تند روى داشتند، عكس العملى محسوب می گردید.

اهل بیت(ع) بر ضد اهل راى ایستادگى كردند و در این كار به شعار معروفشان ‏تمسك مى‏جستند كه می گفت:«همانا كه دین خدا با عقول سنجیده نمیشود.»


چه، این مكتب اهل راى به راهى مى‏رفت كه تشریع اسلامى را تحلیل مى‏برد و نابود مى‏كرد و در مرحله بعد، خاصیت و صلابت و اصالت اسلامى تشریع را كه از ویژگیهاى قانونگذارى است از دست می داد و در اثنایى كه اهل حدیث ‏با جمود شریعت روبرو می گردید و معناى ظاهر نصوص اتخاذ مى‏شد، خاصیت ‏نرمش و قابلیت تطبیق با شرایط گوناگون اجتماعى از كف مى‏رفت. (7)



پى‏نوشت ها:[/JUSTIFY][JUSTIFY]1- منظور این است كه مكتب تشیع را همگانى كرده و از جهت علمى و عملى توسعه ‏بخشید چنان كه فراگیرى آن بر هر فردى سهل و پیروى از آن بر هر كس كه داراى فرهنگ‏ اسلامى و عقل مذهبى باشد، پذیرفتنى بود. [/JUSTIFY][JUSTIFY]2- مراة الجنان.
3- بحث در ولایت- صدر.
4- بحث در ولایت.
5- سلم الوصول ص 295.

6- اصول عمومى فقه، ص 329 نقل از حلیة الاولیاء،ج 3 ص 197. [/JUSTIFY][JUSTIFY]7- اجتهاد و تقلید از مقدمه محمد مهدى اصفى، ص 17- 18.[/JUSTIFY]

[طهورا]

[JUSTIFY]

روایات بسیاری از ائمه اطهار و رسول اکرم تصریح می کنند که اخلاق نیکو بخش عمده ایی از دینداری است. و حتی نبی مکرم اسلام در حدیثی یادآوری کرده اند که ایشان برای تکمیل مکارم اخلاقی مبعوث شده اند( نقل به مضمون) اخلاق نیکو در کنار ایمان به خداوند و روز حساب ، اقامه نماز، پرداخت زکات و انفاق مال در راه خدا و شکیبایی در مصایب از صفات برجسته نیکوکاران، راستگویان و پرهیزگاران است.(1)

جامعه اسلامی آنگاه بر راه درست گام برمیدارد و آن زمان شایسته این صفت( اسلامی) خواهد بود که بیش از همیشه بر طریق اخلاق انسانی گام بردارد. چرا که موازین اخلاقی برای فرد همچون قوانین برای جامعه است. جامعه بی قانون با انسان بی اخلاق برابر است. هر دو برآشفته ، غیرقابل اعتماد وراکدند و هر دو رو به سوی قهقرا خواهند رفت . بهتر آن است با توجه به روزهایی چنین خوش که شادی را از میلاد امام محمد باقر به عاریت گرفته است، به این اصل اساسی در سخنان عالم خاندان علم و امامت امام محمد باقر العلوم بپردازیم.

- نیکوگفتاری با دیگران: امام محمد باقر در کلامی نغز و عمیق فرموده اند:" با مردم سخن بگوئید بهتر از آن چیزی که می خواهید با شما سخن بگویند." این سخن و عمل بدان در جامعه ایی که مردم آن به اندک تلنگری عصبانی شده و مرزها را در هم می شکنند می تواند چون آبی که بر زمین خشک جاری شده و آن را سبزپوش می سازد، این جامعه پرتنش را آرامش بخشد. متاسفانه مردم در جامعه ما در یک فردگرایی بیمارگونه دست و پا می زنند و تنها خود، منافع و حقوق خود را می نگرند و نه وظایف خود را. در چنین جامعه ایی کلامی دیگر از معصوم هفتم ( علیه السلام) می تواند راهگشا باشد:" تواضع و فروتنی آن است که آدمی به نشستن در آنجا که فروتر از شان اوست راضی باشد و اینکه به هر کس رسیدی سلام کنی و جدال را وانهی گرچه بر حق باشی"

جامعه ایی که در آن اصول اخلاقی و پیام های دینداری نه بر دیوارهای شهر که بر ذهن و قلب مردم آن نوشته شده باشد جامعه ایی سالم و پرتوان خواهد بود چرا که برای هر عملی عکس العملی است برابر با آن. عمل و یا عکسل العمل آن را در کلام امام چنین می یابیم:

- سه عمل سه پاداش:
هر که زبانش راست است کردارش پاک است.

هر که خوش نیت است روزی اش افزون است.

و هر که با اهلش نیکی می کند به عمرش افزوده شود.

جالب آن است که امام در این پیام های اخلاقی یادآور نشده اند که هر که بیشتر نماز گذارد یا روزه بگیرد و یا بیشتر شب زنده داری کند، آنچه را که امام بدان تصریح نموده اند، زبانی راستگو و خلقی خوش است. در کنار راستگویی و خوش خلقی، شکیبایی نیز از صفات پسندیده در جامعه اسلامی است.

امام محمد باقر پنج نکته را سفارش فرموده اند:

اگر مورد ستم واقع شدی ستم مکن.
اگر به تو خیانت کردند خیانت مکن.
اگر تکذیبت کردند خشمگین مشو.
اگر مدحت کنند شاد مشو.
اگر نکوهشت کنند بی تابی مکن.

این نکات را نه تنها شکیبایی که استقامت بزرگ می توان نامید . مردمی که در مناسبات متقابل با یکدیگر این موارد را رعایت کند: حقوق دیگران را مانند حقوق خود محترم داشته بر آن دل بسوزانند، فروتنی را پیشه خویش ساخته از غرور و جدال بپرهیزند و درکنار این سه شکیبایی به خرج دهند مطمئناً درِ دنیایی زیبا و جامعه ای سالم را به روی خویش خواهند گشود و پس از آن ما ناظر مشاجره و برخوردهای فیزیکی رانندگان درخیابان ها، مردم در صف ارزاق و دیگر صحنه های دل آزار نخواهیم بود. فراموش نکنیم که :

" شیعه بودن به معنای عمل کردن چون ائمه اطهار است و این مرحله ای پس از شناخت و پس از عشق است.(2) انسان هایی چنین بزرگ با ارواحی چنین جاذب تنها برای ستوده شدن آفریده نشده اند، آنان آماده اند تا راه زندگی را و راه بهتر زیستن و انسانی بهتر بودن را به ما بیاموزند.آنان آمده اند تا انسان را به بهشت موعود رهنمون سازند ولی نه در آخرت که در همین دنیا وبر همین کره خاکی . مراقب باشیم که دیگران در عمل به دستورات ائمه اطهار بر ما پیشی نگیرند.

امروز کودکی پا بر عرصه وجود نهاده است که علم بدو زینت نبخشیده ، بل این اوست که علم را با لقب باقرالعلوم خویش مفتخر ساخته است. میلادش مبارک.

پی نوشت ها:

1- اشاره به آیه 177 سوره بقره.
2- اشاره به کتاب قاسطین مارقین ناکثین، ص 2.




[/JUSTIFY]

[طهورا]

[JUSTIFY]

امام باقر(ع) از نظر دانشمندان

پیشواى پنجم طى مدت امامت خود، در همان شرایط نامساعد، به نشر و اشاعه حقایق و معارف الهى پرداخت و مشكلات علمى را تشریح نمود و جنبش علمى دامنه دارى به وجود آورد كه مقدمات تاسیس یك «دانشگاه بزرگ اسلامى» را كه در دوران امامت فرزند گرامیش امام صادق (ع) به اوج عظمت رسید، پى ریزى كرد.
امام پنجم در علم، زهد، عظمت و فضیلت سرآمد همه بزرگان بنى هاشم بود و مقام بزرگ علمى و اخلاقى او مورد تصدیق دوست و دشمن بود. به قدرى روایات و احادیث، در زمینه مسائل و احكام اسلامى، تفسیر، تاریخ اسلام، و انواع علوم، از آن حضرت به یادگار مانده است كه تا آن روز از هیچ یك از فرزندان امام حسن و امام حسین علیهماالسلام به جا نمانده بود.(1)

رجال و شخصیتهاى بزرگ علمى آن روز، و نیز عده‏اى از یاران پیامبر(ص) كه هنوز درحال حیات بودند، از محضر آن حضرت استفاده مى‏كردند.

«جابربن یزید جعفى» و «كیسان سجستانى» (از تابعین) و فقهائى مانند: «ابن مبارك»، «زهرى»، «اوزاعى»، «ابوحنیفه»، «مالك»، «شافعى»، «زیاد بن منذرنهدى» از آثار علمى او بهره‏ مند شده سخنان آن حضرت را، بى واسطه و گاه با چند واسطه، نقل نموده‏اند.

كتب و مولفات دانشمندان و مورخان اهل تسنن مانند: طبرى، بلا ذرى، سلامى، خطیب بغدادى، ابونعیم اصفهانى، و كتبى مانند: موطا مالك، سنن ابى داود، مسند ابى حنیفه، مسند مروزى، تفسیر نقاش، تفسیر زمخشرى، و دهها کتاب دیگر، كه از مهمترین كتب جهان تسنن است، مملو از سخنان پرمغز پیشواى پنجم است و همه جا جمله: «قال محمد بن على» و یا «قال محمد الباقر» به چشم مى‏خورد. (2)

كتب شیعه نیز در زمینه‏هاى مختلف سرشار از سخنان و احادیث حضرت باقر(ع) است و هر كس كوچكترین آشنایى با این كتابها داشته باشد، این معنا را تصدیق مى‏كند.

آوازه علوم و دانشهاى امام باقرعلیه السلام چنان اقطار اسلامى را پر كرده بود كه لقب «باقرالعلوم» (گشاینده دریچه‏هاى دانش و شكافنده مشكلات علوم) به خود گرفته بود.

«ابن حجر هیثمى» مى‏نویسد:
"محمد باقر به اندازه‏اى گنجهاى پنهان معارف و دانشها را آشكار ساخته، حقایق احكام و حكمتها و لطایف دانشها را بیان نموده كه جز بر عناصر بى بصیرت یا بد سیرت پوشیده نیست و از همینجاست كه وى را شكافنده و جامع علوم، و برافرازنده پرچم دانش خوانده‏اند." (3)

«عبدالله بن عطأ» كه یكى از شخصیتهاى برجسته و دانشمندان بزرگ عصر امام بود، مى‏گوید:
"من هرگز دانشمندان اسلام را در هیچ محفل و مجمعى به اندازه محفل محمد بن على (ع) از نظرعلمى حقیر و كوچك ندیدم. من «حكم بن عتیبه» را كه در علم و فقه مشهور آفاق بود، دیدم كه در خدمت محمد باقر(ع) مانند كودكى در برابر استاد عالی مقام، زانوى ادب بر زمین زده شیفته و مجذوب كلام و شخصیت او گردیده بود."(4)

امام باقر(ع) در سخنان خود،اغلب به آیات قرآن مجید استناد نموده از كلام خدا شاهد مى‏آورد و مى‏فرمود: «هر مطلبى گفتم، از من بپرسید كه در كجاى قرآن است تا آیه مربوط به آن موضوع را معرفى كنم».(5)


پی نوشت ها:
1- شیخ مفید، الارشاد، قم، منشورات مكتبه بصیرتى، ص 261.
2- ابن شهرآشوب، مناقب آل ابى طالب، قم، موسسه انتشارات علامه، ج 4، ص 195.
3- اظهر من مخبئات كنوزالمعارف و حقایق الاحكام و الحكم و اللطائف مالا یخفى الا على منطمس البصیره او فاسد الطویه و السریره و من ثم قیل و فیه هو باقرالعلم و جامعه و شاهرعلمه و ارفعه (الصواعق المحرقه، الطبعه الثانیة، قاهره، مكتبه القاهره، ص 201).
4- سبط ابن الجوزى، تذكرة الخواص، نجف، منشورات المطبعه الحیدریة، 1383 ه".ق، ص 337 /على بن عیسى الاربلى، كشف الغمه، تبریز، مكتبه بنى هاشم، 1381 ه".ق، ج 2، ص 329 / فضل بن الحسن البدایة و النهایة، الطبعه الثانیة، بیروت، مكتبه المعارف، 1977 م، ج 9، ص .311 در بعضى از نسخه‏ها «حكم بن عیینه» ذكر شده است ولى «عتیبه» صحیح است. ر.ك به: كاظم مدیر شانه چى، علم الحدیث و درایة الحدیث، چاپ سوم، قم، دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیة قم، 1362 ه".ش، ص 67. 5- طبرسى، احتجاج، نجف، المطبعه المرتضویة، 1350 ه".ق، ص 176.




[/JUSTIFY]

[طهورا]

[JUSTIFY]

انقلاب فرهنگي

امام باقر علیه*السلام می*فرمایند:
«إن الذی یعلّم العلم منکم له أجر مثل أجر المتعلّم و له الفضل علیه فتعلّموا العلم من حملة العلم و علّموه إخوانکم کما علّمکموه العلماء ؛ از دانشمندان دانش را فرا بگیرید و آن را به برادران دینی خود بیاموزید؛ همان گونه كه دانشمندان آنرا به شما آموختند.» (اصول کافی، جلد1، صفحه 35)

امام محمد باقر علیه*السلام پایه گذار انقلاب فرهنگی شیعه محسوب می*شود. گرچه انتشار معارف شیعه به دست امام صادق علیه*السلام صورت گرفت، ولی به دست امام باقر علیه*السلام پایه گذاری شد.

در دوران امام باقر علیه*السلام دولت بنی امیه رو به زوال بود و مردم نیز از آنها متنفر بودند. از طرف دیگر اختلاف شدیدی در ممالك اسلامی پدید آمده بود و هر كسی از گوشه*ای قیام می*كرد و در نتیجه خلفا به سرعت تغییر می*كردند؛ چنانكه در مدّت امامت امام باقر علیه*السلام، در مدت نوزده سال پنج خلیفه روی كار آمدند. لذا موقعیت مناسبی برای آن حضرت كه از ظلم بنی امیه فارغ شده بود، پدید آورد تا انقلابی علمی را آغاز نماید. با بهره گیری از همین فرصت بود که بزرگانی از شیعیان و اهل تسنن در اطراف ایشان جمع شدند و حقایق و معارف اسلام را منتشر كردند.

از این جهت رسول اكرم صلی*الله*علیه*و*آله نیز از سالها پیش به ایشان لقب "باقر" داده بودند. امام باقر ملقّب به این لقب است چون شكافنده علم است. پایه علوم اسلامی را شناخت و فروع آن را درك نمود و آن را توسعه داد.


انتشار دین و معارف اسلامی را ایشان پایه ریزی كرده است. شیخ مفید در کتاب ارشاد می*گوید:

«افرادی از اصحاب رسول الله صلی*الله*علیه*وآله كه باقی مانده بودند (نظیر جابربن عبدالله انصاری) و همچنین بزرگان مسلمین (نظیر جابر جعفی، كیسان سختیانی، امین مبارك، زهری، اوزاعی، ابی حنیفه، مالك، شافعی و زیاد بن منذر)، از امام باقر علیه*السلام روایت نقل می*كنند. همچنین نویسندگانی نظیر طبری، بلاذری، سلامی، خطیب، ابی داود، اسكافی، مروزی، اصفهانی، بسیط و نقاش و... از امام باقر علیه*السلام روایت نقل می*كنند. این افراد از علمای اهل سنت هستند كه بعضی از آنان به فیض محضر امام باقر علیه*السلام رسیده*اند.

همچنین بسیاری از علمای اهل تسنن نیز اقرار دارند كه آن حضرت، بزرگترین عالم زمان خویش بوده است.

اصحاب خاصّ امام باقر علیه*السلام و همچنین افرادی كه از او روایت نقل می*كنند بیشتر از چندین هزار نفرند؛ ولی افراد فوق*العاده بارزی در میان آنها وجود دارند كه افتخار شیعه هستند. به عنوان نمونه تنها یكی از آنها، یعنی محمد بن مسلم، سی هزار روایت از امام باقر علیه*السلام نقل كرده است.

ابن حجر - دانشمند اهل تسنن در *مورد این امام بزرگوار می*گوید: «او جامع علوم و شكافنده و توسعه دهنده علم بود. او نمایانگر علم بود و دانش را رفعت داد. قلب او مهذب و علم و عمل او پاك و پاكیزه بود. او طاهر و مطهر بود، خُلق او عالی بود و عمر او در اطاعت خداوند صرف شد. تبحّری در عرفان داشت كه زبان گویای آن نیست. سخنان او در عرفان و سیر و سلوك به حدّی است كه نمی*تواند در این گفتار ضبط شود.»

اما با وجود همه اینها،*شان ائمه طاهرین علیهم*السلام هنوز هم در تاریخ ناشناخته مانده است...




برگرفته از آثار آیت الله صافی گلپایگانی





[/JUSTIFY]

[طهورا]

[JUSTIFY]

جهاد علمی[/JUSTIFY][JUSTIFY]
لقب آن حضرت باقر یا باقرالعلوم است، بدین جهت كه : دریاى دانش را شكافت و اسرار علوم را آشكارا ساخت .

القاب دیگرى مانند شاكر و صابر و هادى نیز براى آن حضرت ذكر كرده*اند كه هریك بازگوینده صفتى از صفات آن امام بزرگوار بوده است. كنیه امام ابوجعفر بود.مادرش فاطمه دختر امام حسن مجتبى علیه*السلام است .

تولد امام باقر علیه*السلام در اول رجب سال 57 هجرى در مدینه بود. در حادثه كربلا كودكى چهار ساله بود. دوران امامت امام باقر علیه*السلام از سال 95 هجرى آغاز شد و تا سال 114 هجری یعنى مدت 19 سال ادامه داشته است.

حافظان و نگهبانان دین باید در برابر انحراف دین بایستند. بدین جهت امام باقر علیه*السلام از موقعیت مساعد روزگار سیاسى، براى نشر تعلیمات اسلامى بهره جستند و دانشگاه تشیع و علوم اسلامى را پایه*ریزى نمودند.

محضر امام باقر علیه*السلام مركز دانشمندان و راویان حدیث بنام بود. در مكتب تربیتى امام باقر علیه*السلام علم و فضیلت به مردم آموخته می*شد.

امام باقر علیه*السلام داراى خصال ستوده و مؤدب به آداب اسلامى بود. پیوسته لباس تمیز و نو می*پوشید. در كمال وقار حركت می*فرمود. از آن حضرت می*پرسیدند: جدت لباس كهنه و كم ارزش می*پوشید، تو چرا لباس فاخر بر تن می*كنى؟

پاسخ می*داد: «مقتضاى تقواى جدم و فرماندارى آن روز، كه محرومان و فقرا و تهیدستان زیاد بودند، چنان بود. من اگر آن لباس بپوشم در این انقلاب افكار، نمی*توانم تعظیم شعائر دین كنم»
بسیار گشاده*رو و با مؤمنان و دوستان، خوش برخورد بود.

در بخشش و آداب اسلامى مانند دستگیرى از نیازمندان و تشییع جنازه مؤمنین و عیادت از بیماران و رعایت ادب و آداب و سنن دینى، كمال مواظبت را داشت. می*خواست سنت*هاى جدش رسول الله را عملا در بین مردم زنده كند و مكارم اخلاقى را به مردم تعلیم نماید.

در روزهاى گرم براى رسیدگى به مزارع و نخلستان*ها بیرون می*رفت و با كارگران و كشاورزان بیل می*زد و زمین را براى كشت آماده می*ساخت.

آنچه ازمحصول كشاورزى كه با عرق جبین و كد یمین - به دست می*آورد در راه خدا انفاق می*فرمود. بامداد كه براى اداى نماز به مسجد می*رفت، پس از گزاردن نماز، مردم گرداگردش جمع می*شدند و از انوار دانش و فضیلت او بهره*مند می*گشتند.



[/JUSTIFY]

[طهورا]

[برای مشاهده لینک ها شما باید عضو سایت باشید برای عضویت در سایت بر روی اینجا کلیک بکنید] دعا

زیارتنامه امام باقر (ع)


اي آقايان من اي فرزندان رسول خدا

بنده شما و کنيززاده خوار و ناتوان

در مقابل علو و مرتبه شما

و معترف به حق شما آمده ام نزد شما

در حال پناهندگي به قصد حرم مقدس شما

و نزديکي به مقام شامخ شما

متوسل به سوي خداي تعالي به وسيله شما

آيا داخل شوم اي مولايم آيا داخل شوم اي دوستان خدا

آيا درآيم اي فرشتگان خدا که در گرد و اطراف اين حرميد

و مقيم اين زيارتگاه

خدا بزرگتر است بسيار و حمد براي خداست فراوان

و منزه است خدا صبح و شام و حمد از آن خداست

يکتا بي نياز بزرگوار يگانه

با تفضل پر منت احسان بخش پر مهر که منت نهاد به بخشش خود

و آسان نمود زيارت آقايان مرا به احسانش

و مگردانيد مرا از زيارتشان ممنوع

بلکه بخشش نمود و احسان کرد

درود بر شما امامان هدايت درود بر شما اهل تقوي درود بر شما اي حجت هاي اهل

دنيا درود بر شما اي عدالت گستران در ميان مردم

درود بر شما اي اهل صفا درود بر شما خاندان رسول خدا

درود بر شما اهل نجوي

گواهم که شما تبليغ کرديد و نصيحت نموديد

صبر کرديد درباره خدا و تکذيب شديد

و با شما بدرفتاري شد و گذشت مي کرديد

و گواهم که شما از امامان راهبر و راه يافته ايد

و فرمان بردن شما واجب است

و گفتار شما راست است و شما به حق دعوت کرديد

پس گوش ندادند و فرمان داديد پس اطاعت نکردند

و شما ستون هاي دين و پايه هاي زمين هستيد

و هميشه زير نظر خدا بوديد

درمي آورد شما را از پشت هاي هر پدر پاک

و نقل مي کرد شما را از رحمهاي پاکيزه

چرکين نکرد شما را دوران جاهليت عميق

و دچار فتنه و هوس نشديد

پاکيد و پاک است بنياد شما

منت نهاد بر وجود شما بر ما

جزابخش روز جزا

و نهاده شما را در خانه هايي که خدا اجازه داده فرازي گيرند

و نامش در آنها برده شود

و صلوات ما بر شما رحمت براي ما

و کفاره گناهانمان ساخته

زيرا شما را خدا به سود ما انتخاب کرده

و پاکيزه گردانيد آفرينش ما را

بدانچه منت نهاده بر ما از پيروي دوستي شما

و ما در پيشگاه خدا از نامبردگان به دانش شما معترفيم

به تصديق به شما

و اين مقام کسي است که اسراف نموده

و خطا کرده و مستمند شده

و اقرار دارد بر آنچه جنايت کرده

و بدين مقام خود اميد اخلاص دارد

و نجات دهد او را بوسيله شما

و نجات دهد هلاکان را از نابودي

باشيد براي من شفيع که من به شما رو آوردم

هنگاميکه روگردانيدند از شما اهل دنيا

و آيات خدا را مسخره گرفتند و بزرگي به آنها ورزيدند

اي کسيکه او برپاست و سهو و خطا ندارد و هميشگي است

بازي گري ندارد و محيط بر هر چيز است

منت براي توست به توفيقي که دادي به من

و شناخت عقيده ايکه پشت کردند بدان بندگانت

و از ناداني به آن و سبک شمردند حقش

و ميل به سوي ديگري کردند

مي باشد منت از تو به من با مردميکه امتيازشان دادي

بدانچه مخصوص کردي مرا بدان سپاس خداي را

چونکه من هستم نزد تو در مقام خود ياد شده و نوشته شده

محرومم نکن از آنچه اميدوارم و نوميدم مساز درباره آنچه
خواستم

به احترام حضرت محمد و خاندان پاکش

و رحمت خدا بر محمد و آل محمد

درود بر شما اي امامان رهبر و رحمت خدا و برکات او

وداع کنم با شما و به خدا مي سپارم

و به شما سلام دهم

ايمان داريم به خدا و به رسول و به آنچه شما آورديد

و رهنمايي کرديد به آن خدايا بنويس ما را از گواهان

[طهورا]

اى بوسه گاه جن و ملك، خاك پاى تو

جان تمام عالم خاكى فداى تو

اى اختر سپهر ولایت كه تا ابد

عالم منور است به نور لقاى تو

ای شهریار كشور دانش كه در جهان

نشناخت كس مقام تو را جز خداى تو

اى ریزه خوار سفره علمت جهانیان

خورشید علم، كرده طلوع از سراى تو

اى باقر العلوم كه هنگام مكرمت

باشد هزار حاتم طایى گداى تو

پنجم ولى و حجت خلاق عالمى

لوح دل است مهر به مهر و ولاى تو

در عرصه وجود نهى قبل از آنكه پاى

داده سلام احمد مرسل براى تو

هر كس تو را شناخت دل از دیگرى برید

بیگانه گشت با همه كس آشناى تو

چندین هزار عالم و دانشور فقیه

آمد برون زمكتب و دانشسراى تو

اى خفته همچو گنج، به ویرانه بقیع

پر مى‏زند كبوتر دل، در هواى تو

فولادى است پیر غلام شكسته دل

چشم امید بسته به لطف و عطاى تو